Nederlandse bedrijven hebben hun zaakjes eigenlijk best goed op orde als het gaat om veilig en gezond werken. Maar er is altijd ruimte voor verbetering, zo oordelen drie vooraanstaande veiligheidsdeskundigen. “De hoog-risico-bedrijven doen het steeds beter.” Maar ook: “Het aantal ernstige ongevallen neemt toe, vaak door het ontbreken van kennis aan opdrachtgeverszijde.”

De drie mannen kennen elkaar omdat ze alledrie zitting hebben in het externe adviescomité dat iedere twee jaar meedenkt over de inhoud van de vakbeurs Safety&Health@Work. Theo de Vliegh is algemeen directeur van Trital Safety, leverancier van persoonlijke beschermingsmiddelen en veiligheidsproducten.

Hero Boonstra is Head of Health, Safety, Security & Environment en  Programmamanager MVO/CSR bij Engie en Robbert van der Veen is managing director van Falck Emergency Nederland. Alledrie vinden ze dat het best goed gesteld is met de veiligheid op Nederlandse werkvloeren. “Zeker wanneer je dat vergelijkt met andere landen”, zegt De Vliegh.

Leren van het buitenland

“Al kunnen we in sommige gevallen ook nog veel van het buitenland leren. In het Verenigd Koninkrijk is men bijvoorbeeld veel verder met wetgeving op het gebied van ademmaskers. Iedereen die daar met zo’n masker op werkt is verplicht een zogenoemde face-fit-test te doen om te zien of een masker wel goed aansluit op het gelaat. In Nederland is dat alleen voor asbestsaneerders verplicht. Dat verbaast mij dan, want het kan levensreddend zijn.”

Ik zie toch ook nog vaak dat zich eerst een incident moet voordoen, voordat veiligheid op de agenda komt.

Van der Veen is van mening dat “de goede bedrijven het steeds beter doen. Dat zijn vaak de grotere hoog risico-bedrijven in de (petro)chemische industrie. Maar in de laag daaronder zie ik toch ook nog vaak dat zich eerst een incident moet voordoen, voordat veiligheid op de agenda komt.”

Boonstra beaamt het: “Veiligheid op een boorplatform is iets anders dan veiligheid in een ziekenhuis of school. Maar over de hele breedte zie ik wel vooruitgang. Al maak ik me ook zorgen over het toenemend aantal dodelijke ongevallen in bijvoorbeeld de bouw. Dan zie je waar versnippering in uitvoerend werk en het inlenen van partijen toe kan leiden.

Veiligheidsketen

Kijk, Als iets ‘BOEM’ kan zeggen is iedereen altijd op zijn qui vive, maar op het feit dat er jaarlijks meer dan 100 mensen van een ladder vallen wordt er vaak deemoedig gereageerd. Terwijl werken op hoogte echt zeer risicovol is.”

Volgens Van der Veen, wiens Falck Emergency bij zowel publieke als private partijen over veiligheid adviseert en opleidt, maar soms zelfs de complete bedrijfsbrandweer verzorgt, zou het binnen ieder bedrijf moeten beginnen met een grondige risico-analyse. “Daar begint de veiligheidsketen. Pas wanneer je de risico’s in kaart hebt, kun je preventieve voorzieningen treffen. Pas daarna volgen eventuele personele of materiële maatregelen.”

De Vliegh: “Persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) zijn inderdaad the last line of defence. Veiligheid begint altijd bij de bron. Ik kom vaak bij bedrijven die onze spullen aanschaffen. Dan lees je vaak op grote borden: ‘Safety is our number one priority’. Onzin natuurlijk, want winst maken is hun eerste prioriteit. Opdrachtgevers als overheden moeten zich daarvan bewust zijn en naar handelen. Zodat ze niet alleen maar opdrachten gunnen op laagste prijs. Want dat gaat altijd ten koste van de veiligheid. In die zin zijn kosten de zwakke schakels in de veiligheidsketen.”

Kennis opdrachtgevers

Boonstra, bij Engie verantwoordelijk voor 6200 mensen die in praktisch iedere bedrijfstak technisch werk uitvoeren, noemt ook de opdrachtgevers. “Gelukkig is het evenwicht tussen opdrachtgevers en aannemers veel beter dan een paar jaar geleden.

Veel ernstige ongevallen worden veroorzaakt door het ontbreken van kennis aan de zijde van de opdrachtgevers.

Maar ik zie ook dat veel ernstige ongevallen veroorzaakt worden door het ontbreken van kennis aan de zijde van de opdrachtgevers. Dat is overigens geen verwijt, maar een zorg. Net zoals de tekorten aan goed opgeleid technisch personeel in dit verhaal een zorg zijn.

Personeel dat bovendien zijn mond moet durven open te trekken als er ook maar het vermoeden is van een onveilige situatie. Voor dat laatste is lef nodig.” Van der Veen: “Menselijk gedrag of eigenlijk de bedrijfscultuur is essentieel. Een veilige werkomgeving begint bij mensen aan durven spreken op gedrag. En dat is moeilijk.”

Informatie vakbeurs Safety&Health@Work

De vakbeurs Safety&Health@Work is op 11 en 12 april in Rotterdam Ahoy. Het is een belangrijk onafhankelijk kennisplatform voor iedereen die dagelijks te maken heeft met veiligheid en gezondheid op de werkvloer. De beurs met congres richt zich op high-risk-sectoren als industrie, haven, bouw en logistiek.