Sylvie Bleker
Chief Compliance and Risk Officer bij Ballast Nedam en Programmadirecteur Postgraduate opleiding Compliance & Integriteit Management

 

Compliance heeft namelijk ook een aanjagende functie, meldt Sylvie Bleker. Ze is als Chief Compliance and Risk Officer verbonden aan Ballast Nedam. “Bij aanbestedingen kunnen bedrijven er immers mee scoren op integriteit en voordeel behalen ten opzichte van de concurrent. Banken betrekken de compliance bijvoorbeeld steeds meer bij de ontwikkeling van nieuwe producten.”

Regels

Een eenduidig manifest voor compliance is er echter niet. Wel reikt de definitie in ieder geval verder dan de naleving van door derden opgelegde wet- en regelgeving. “Interne regels zoals die van een gedragscode vallen er eveneens onder. Zelf heb ik laatst iemand ontslagen wegens seksuele intimidatie. Dat is bij ons de sanctie”, vertelt Bleker.

Peter Wakkie, die advocaat is en daarnaast onder meer een commissariaat bij ABN AMRO bekleedt, noemt als voorbeelden “het gedrag op de werkvloer, het voorkomen van belangenverstrengeling, het aannemen van giften en het in acht nemen van vertrouwelijkheid. Al met al dus het geheel aan regels van binnen en buiten de onderneming.”


Peter Wakkie
Advocaat en o.a. commissaris bij ABN Amro

Foto: Kick Smeets

Schadeclaims

Een helder verhaal. Of toch niet? Sommige ondernemingen springen, bewust of niet, volgens de twee nog wel eens onachtzaam om met het begrip. Met alle gevolgen van dien. Of die veronachtzaming meteen ook de kerndoelen raakt, is per onderneming verschillend.

“Wanneer de boel niet op orde is in de kantine volgens de Voedsel- en Warenautoriteit, komt de kerndoelstelling meestal niet in gevaar. Maar als je een onderneming hebt die kantines beheert, is dit wel een kerndoelstelling en moet je in je eigen bedrijf wel degelijk de boel op orde hebben”, zegt Bleker.

Wakkie: “Maar dat het negeren van de regels verstrekkende gevolgen kan hebben is duidelijk. Banken die niet voldoen aan het inmiddels verzwaarde regime kunnen hun banklicentie verliezen, waarmee dus hun license to operate verdwijnt. In de farmaceutische industrie is het essentieel om mogelijke bijwerkingen van een geneesmiddel volledig en nauwkeurig te omschrijven; bij het geneesmiddel Vioxx gebeurde dat onvoldoende waarna enorme schadeclaims werden ingediend en gedeeltelijk gehonoreerd.”

“Bepaald gewenst gedrag zit er nu eenmaal niet automatisch in bij sommige werkgevers- en nemers.”

In het DNA

De compliance op orde hebben ondersteunt bedrijven echter niet alleen om dergelijke claims te voorkomen, maar ook om integer te blijven. Bleker ziet het begrip en het handelen ernaar niet als waakhond, maar als ondersteuning van de onderneming. Niettemin blijkt het vooral voor kleinere bedrijven kostentechnisch lastig om compliance te integreren en bijvoorbeeld een compliance officer aan te stellen.

Wakkie: “Bij de grotere bedrijven zijn de zaken vaak meer op orde en is compliance geïntegreerd in het beleid. Er hebben zich in het afgelopen jaar echter weer gevallen voorgedaan (Imtech, SBM) waarin de intern vastgelegde regels in sommige buitenlandse vestigingen niet zijn nageleefd, met alle gevolgen van dien voor de reputatie van de desbetreffende bedrijven.”

“De naleving van de intern gestelde regels moet dus gewaarborgd zijn; de beste methode om dat te doen is om de medewerkers voortdurend te trainen in gewenst gedrag. Zo gaat het in het DNA zitten.” Studenten aan de postgraduate opleiding Compliance & Integriteit Management van de VU leren dan ook dat compliance gelijkstaat aan gedrag. Bleker, die er programmadirecteur is: “Bepaald gewenst gedrag zit er nu eenmaal niet automatisch in bij sommige werkgevers- en nemers.”

"De gevolgen van veronachtzaming van compliance kunnen dus vele malen groter zijn dan het daadwerkelijke gedrag doet vermoeden.”

Grote gevolgen

Ook is een multidisciplinaire blik vereist. Compliance raakt namelijk verschillende takken van een bedrijf zoals HR, Legal, Risk en soms Governance. “Een compliance officer moet zich senang voelen in al die facetten en ook niet bang zijn om eens het gesprek met een psycholoog aan te gaan”, vinden de experts. Voorwaarde hiervoor is wel dat deze de bestuurders mee heeft.

“Soms zien bedrijven pas de noodzaak van goede compliance in als zich een incident heeft voltrokken. Een goed bestuurder zorgt er echter voor dat men dat voor is. Een goed compliancebeleid heeft vele voordelen en niet alleen ten opzichte van de concurrentie. Het levert ook tevreden mensen op, hetgeen zich uit in loyaliteit jegens het bedrijf.”

“Internationale compliance is echter nog veel belangrijker voor het bedrijfsleven dat over de grens opereert. En ook dat besef is er nog niet genoeg”, menen Bleker en Wakkie. “In de handel met bepaalde landen bijvoorbeeld is het cruciaal om in acht te nemen welke andere landen er daar op de zwarte lijst staan. Alleen al een moertje afkomstig uit de VS dat in een product zit kan voor enorme problemen zorgen wanneer een bedrijf het naar Noord-Korea exporteert.

Een groot bedrijf als Siemens, dat eveneens in de VS opereert, kon een boete van meer dan een miljard vanuit dat land tegemoet zien nadat het er elders in de wereld omkopingspraktijken op had nagehouden. De gevolgen van veronachtzaming van compliance kunnen dus vele malen groter zijn dan het daadwerkelijke gedrag doet vermoeden.”