Ed Voerman is ondernemer en voorzitter van de Europese stichting voor Servant-Leadership, Elmer Mulder is voorzitter van het Raad van Bestuur van het VUmc en Wessel Ganzevoort is hoogleraar Organisatiedynamiek en Innovatie aan de universiteit van Amsterdam. Ze illustreren de verschillen van leiderschap per sector.

Sector: Ondernemers

Hoe verhoudt servant leadership zich tot uw sector?

Servant leadership bestaat al duizenden jaren, maar is in de jaren ‘70 in een nieuw jasje gestoken in de Verenigde Staten, door de toenmalig directeur van AT&T. Kort gezegd gaat het om een leiderschapsstijl die uitgaat van het principe dat leiden en dienen een twee-eenheid vormen.

Leiders zijn er om mensen te dienen en het beste uit hen te halen. Het is een levenshouding. Die komt er op neer dat je niet primair je eigenbelang dient, maar dat je als leider de anderen moet uitdagen, bemoedigen en de kans geven hun talenten te ontplooien.

Wat is het belang van servant leadership binnen uw sector?

Servant leadership is beter voor de onderneming en de medewerkers. De onderneming streeft in principe naar een zo hoog mogelijk resultaat. De essentie van servant leadership is: iedereen is zijn eigen leider. Dan krijg je ook nooit het ‘wij en het zijgevoel’ binnen de onderneming. Door te bedenken waarmee je je mensen kunt motiveren en hen de kans geeftomtegroeien,zal uiteindelijk ook de onderneming groeien en bloeien.

Wat is de grootste uitdaging op het gebied van servant leadership binnen uw sector?

In Nederland zijn we al aardig bekend met het begrip servant leadership. De uitdaging is dat zoveel mogelijk bedrijven en organisaties dit begrip daadwerkelijk overnemen en implementeren in hun bedrijf. De stap wordt schoorvoetend gemaakt, maar angst vormt een grote belemmering.

De huidige leiders worden toch nog vaak tegengehouden door de bekende directiekamers en bijvoorbeeld de aandeelhouders. En de angst om het oude los te laten. Daarvoor is nodig dat je vertrouwen leert hebben in de capaciteiten van de mensen in het bedrijf en je moet heel goed weten wat er in je bedrijf speelt.


Sector: Zorg

Hoe verhoudt servant leadership zich tot uw sector?

Bij ons heeft servant leadership een sterk waardegedreven karakter. Dat wil zeggen dat we heel sterk stilstaan bij onze visie op leven, dood, ziekte, spanningen en dilemma’s, maar ook dat je je verdiept in je mensen en hun verschillende culturele achtergronden. En: hoe ga je met elkaar om.

Er wordt in een ziekenhuis veel gewerkt met structuur en protocollen, maar juist het commitment en de betrokkenheid van mensen is heel belangrijk. Die voed je door erover te praten,door bepaalde leefregels en door activiteiten te organiseren waarmee je laat zien dat je het belangrijk vindt.

Wat is het belang van servant leadership binnen uw sector?

Je bent in staat een betere organisatie op te bouwen, met goed gemotiveerde mensen en een goede kwaliteit van zorg. Er is bij ons veel technologie, maar het zijn toch echt de mensen die het moeten doen. Je moet mensen durven vertrouwen en durven delegeren. Goed gemotiveerde mensen maken een betere organisatie.

Wat is de grootste uitdaging op het gebied van servant leadership binnen uw sector?

Het gedachtegoed van servant leadership systematisch handen en voeten geven. Dat doen we door onder meer opleidingen, cursussen en leergangen. Waarbij mensen ondermeer bewust worden gemaakt van de impact die ze hebben op een organisatie, waar ze leren gesprekken te voeren en vooral leren goed te luisteren.

Ook werken we aan visieontwikkeling, doen onderzoek naar de effectiviteit van het principe van servant leadership en we kijken naar wat wel werkt en wat niet. Maar het gebeurt vooral door de overdracht van gedrag door de mensen zelf.


Sector: Wetenschap

Hoe verhoudt servant leadership zich tot uw sector?

In onze sector is het concept van servant leadership nog tamelijk onbekend, er moet dus nog veel gebeuren om dat gestalte te geven. Het gaat er om dat je mensen kiest om wie ze zijn, welke waarden ze hebben en dat je ze laat zijn wie ze zijn.

Bij academici is er nogal de neiging om de knapste koppen te kiezen, maar als die persoon slecht kan samenwerken, wil je die eigenlijk niet hebben in je organisatie. Er is meer nodig dan alleen je vak goed uitoefenen. Je bent niet alleen bezig met onderzoek en onderwijs, je moet ook snappen waarom je dat doet.

Wat is het belang van servant leadership binnen uw sector?

In professionele organisaties is het management nog veel bezig met mensen van hun werk te houden, doordat ze vaak moeten rapporteren en verantwoording moeten afleggen. Er zijn zoveel controlemechanismen, waardoor mensen niet meer aan hun werk toekomen. Het gaat erom dat je mensen stimuleert en zorgt dat ze plezier hebben in hun werk.

Een medewerker moet beseffen dat zijn baas voor hem werkt en hij voor de samenleving. Daarom is het belangrijk dat je als leider leert om feedback te vragen en veiligheid creeëert, zodat mensen dat ook zullen doen.

Wat is de grootste uitdaging op het gebied van servant leadership binnen uw sector?

Zoals gezegd moet er in de wetenschap nog veel gebeuren om servant leadership te implementeren. Als servant leader moet je er niet op uit zijn zelf de beste te zijn, maar zorgen dat je mensen dat zijn of worden. Je moet geen boegbeeld zijn, maar zorgen dat je mensen boegbeelden worden.

Er kan nog veel gedaan worden aan leiderschapsontwikkeling in onze sector. Er moet iets van een programma voor leiderschapsontwikkeling komen, dat is er nu nog maar in zeer beperkte mate.