Wilmar Schaufeli
Hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie Universiteit Utrecht

Prof. Wilmar Schaufeli is hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie aan de Universiteit Utrecht. Hij beschrijft hoe een burn-out door werkomstandigheden kan ontstaan. “Je loopt risico als je veel energie in je werk stopt, maar daar te weinig voor terugkrijgt. Je krijgt bijvoorbeeld geen erkenning voor je prestaties, of een collega krijgt promotie terwijl dat volgens jou niet terecht is. Dan knapt er iets bij je. Je krijgt minder energie, voelt je uitgeput en kunt lichamelijke klachten krijgen.”

Uit onderzoek is gebleken dat het gemiddeld 2,5 jaar duurt voor mensen van hun klachten af zijn. Maar het kan ook veel langer duren. Dat heeft langdurig invloed op iemands werkprestaties. En voor de werkgever heeft het meestal financiële gevolgen.

Te laat

In het vóórkomen van burn-out bestaan verschillen per beroepsgroep. Zo lijken mensen in de zorg hier bijvoorbeeld vatbaarder voor. Er zijn ook verschillen per organisatie. De mate van burn-out kan zelfs verschillen per afdeling binnen hetzelfde bedrijf. Dat geeft aan dat ook organisatieaspecten een rol spelen.

Mensen die overbelast zijn, trekken vaak te laat aan de bel. In eerste instantie worden de bijbehorende klachten namelijk vaak ontkend. Veel mensen denken: ‘het hoort bij mijn werk’, ‘het gaat wel weer over’, of ‘ik kan best tegen een stootje’. “Pas achteraf realiseert men zich dat het tekenen waren van een burnout”, vertelt prof. Schaufeli.

“Dan geeft de persoon toe: ‘ik had het kunnen zien aankomen’.Het eerste wat mensen dus moeten doen, is eerlijk zijn tegenover zichzelf. Daar kan ook een rol liggen voor de leidinggevende of de partner.”

Bespreken

Bij de eerste signalen van overbelasting is het goed om met de leidinggevende te gaan praten over het werk. Dat kan ook een loopbaangesprek zijn, met mogelijkheden voor een andere functie. “Je kunt bespreken hoe de organisatie kan helpen bij zo’n carrièreswitch”, stelt prof. Schaufeli.

“Zo komen docenten er vaak na een paar jaar achter dat men niet het goede vak heeft gekozen. Dat zijn momenten om over verandering na te denken,voordat je vastloopt.” Toegegeven: het is in deze tijd niet eenvoudig om een andere functie te vinden. Veel bedrijven krimpen juist in.

“Maar”, besluit prof. Schaufeli, “het alternatief is dat je op een plek blijft werken waar je je niet thuis voelt. Dat is niet goed voor jezelf en je werkgever.”