De pensioenleeftijd is verhoogd van 65 naar 67 jaar en zal de komende jaren nog verder worden verhoogd. Daardoor wordt de beroepsbevolking steeds ouder. Het CBS verwacht dat deze trend zich blijft voortzetten.

Om het Nederlandse pensioenstelsel betaalbaar te houden, en om het verlies van waardevolle kennis en ervaring door de uittreding van ouderen tegen te gaan, is het van belang de inzetbaarheid van oudere werkenden op peil te houden. Hiervoor is het werkvermogen van werkenden van groot belang.

Werkvermogenindex (WAI)

Het werkvermogen wordt gedefinieerd als de mate waarin een medewerker zowel lichamelijk als geestelijk in staat is zijn of haar werk uit te voeren. Met de vragenlijst van de Work Ability Index (WAI) wordt het werkvermogen gemeten. Medewerkers vullen de vragenlijst zelf in.

Diverse onderzoeken tonen aan dat de WAI een hoge voorspellende waarde heeft voor ziekteverzuim, productiviteitsverlies en arbeidsongeschiktheid. De WAI wordt door werkgevers in toenemende mate ingezet om het werkvermogen in beeld te krijgen en bewustzijn te creëren dat interventies gericht op het werkvermogen nodig zijn.


Bedrijven benchmarken met de WAI-database

Alle ingevulde WAI-vragenlijsten worden geanonimiseerd opgeslagen in de nationale WAI-database. Deze database biedt de mogelijkheid te benchmarken met gegevens van ruim een kwart miljoen werkenden.

Om een beeld te krijgen van het toekomstig ziekteverzuim en productiviteitsverlies in de organisatie, laten bedrijven hun werkvermogenscores benchmarken met de nationale data. Zo krijgen zij een goed inzicht op waar verbeteringen nodig zijn.


Lang niet iedereen haalt werkend zijn pensioen

Uit diverse onderzoeken is bekend dat twee variabelen grote invloed hebben op het werkvermogen: de aard van het werk (fysiek of niet) en het opleidingsniveau. Mensen met een laag opleidingsniveau hebben doorgaans functies die veel fysieke inspanning vergen.

Ook uit de WAI-database blijkt dat 23,7 procent (bijna 1 op de 4!) van de lager opgeleiden een slecht tot matig werkvermogen heeft, terwijl dit voor hoger opgeleiden 11,8 procent is.

En kijken we naar de aard van het werk, dan zien we een soortgelijk beeld. Van diegenen die vooral fysieke arbeid verrichten, heeft 19,6 procent een slecht tot matig werkvermogen tegenover 11,2 procent van hen die vooral geestelijke arbeid verrichten. Uit internationaal en Nederlands onderzoek weten we dat wie een slecht of matig werkvermogen heeft, een aanzienlijk grotere kans heeft om zijn of haar pensioen niet werkend te halen.

Investeren in werkvermogen loont

Daar moet de BV Nederland iets mee. De ontwikkelaar van de WAI, professor Juhani Ilmarinen, legt in een interview met kwaliteitsorganisatie Blik op Werk haarscherp uit welke winst je kan behalen op de arbeidsmarkt als je vroegtijdig investeert in het werkvermogen van de beroepsbevolking.

Bekijk de video:

In Finland hebben ze zich destijds tijdig voorbereid op de vergrijzende arbeidsmarkt. Daar is de WAI al sinds de jaren 80 van de vorige eeuw een algemeen toegepaste index. In personeelsbeleid worden de werkvermogenscores gekoppeld aan gerichte interventies om het werkvermogen op peil te brengen en te houden. Zowel op individueel niveau als op bedrijfsniveau.

Uit de ervaringen in Finland en uit de werkvermogenscores in de WAI-database blijkt dat langer doorwerken geen 'one size fits all' is. Investeer dus niet alleen in generieke interventies en algemene campagnes om het werkvermogen gemiddeld omhoog te krijgen. Om langer te kunnen doorwerken zijn gerichte interventies nodig, gebaseerd op individuele werkvermogenscores en persoonlijke situaties van werkenden. Het doel van interventies is, in navolging van Finland, als volgt:

Als het gaat om ‘goed werkgeverschap’, langer doorwerken en duurzame inzetbaarheid, zou iedere werkgever zich preventief moeten afvragen welke vroegtijdige maatregelen nodig zijn om medewerkers voor te bereiden op langer doorwerken. En iedere werkende zou zich moeten afvragen wat hij of zij nu al nodig heeft om later langer te kunnen doorwerken. Samen kunnen werkgever en werkende daarin hun verantwoordelijkheid nemen.

Opzoek naar gecertificeerde deskundigen?

  • Gecertificeerde deskundigen voor het toepassen van vragenlijsten over duurzame inzetbaarheid, waaronder de Work Ability Index, zijn vindbaar op: blikopwerk.nl/duurzame-inzetbaarheid.
  • In de zoektocht naar effectieve, gerichte interventies kunnen werkgevers en werkenden zich laten ondersteunen door externe deskundigen op het terrein van duurzame inzetbaarheid. Deskundigen met het keurmerk van Blik op Werk bieden gecontroleerde kwaliteit: blikopwerk.nl/keurmerk.