“Werk draagt in belangrijke mate bij aan het geluk van iemand”, begint Leo Bormans. “Het verliezen van werk staat gelijk aan het ondergaan van een echtscheiding. Het hebben van een slechte baan is nog altijd beter dan zonder werk zitten. Werk is één van de belangrijkste pijlers die bijdragen aan iemands geluk.”

Geluk heeft volgens Hetty van Ee vooral veel te maken met het verstaan van levenskunst: “Als je weet hoe je het beste uit jezelf kunt halen en nadenkt over de dingen die ertoe doen, wie je bent en wie je wilt zijn, dan heb je een grotere kans om werk te vinden dat bij je past, waar je je talenten kunt benutten en gelukkig te worden. Bij gelukkige medewerkers gaat het om de gedrevenheid die ze hebben, hoe betrokken ze zich voelen bij het bedrijf en of ze vertrouwen hebben in de mensen om zich heen.”

Zinvol werk

Guy van Liemt zou daarom graag zien dat levensgeluk of de levensvoldoening van medewerkers standaard in medewerkertevredenheidsonderzoeken (MTO’s) worden meegenomen. “Het onderzoek beperkt zich tot het domein werk. Levensgeluk blijft buiten het bereik van een traditioneel MTO, terwijl dit juist van invloed kan zijn op de mate van tevredenheid in het werk.”

Gerard van Vliet haalt de veranderde levensinstelling van veel jonge mensen aan en daar komen andere arbeidsvoorwaarden bij kijken. “Geld is nog steeds belangrijk voor ze, maar welvaart bestaat ook uit het doen van dingen die belangrijk voor ze zijn, zoals het hebben van zinvol werk.”

"Durf je zelf kwetsbaar op te stellen, want leiderschap betekent ook erkennen dat je niet alles goed kunt doen.”

Mensen verbinden

Hoe kan leiderschap bijdragen aan het geluk van werknemers? Gerard van Vliet: “Je moet het lef hebben om je bezig te houden met productieve en gezonde mensen in plaats van alleen de winst.” Dat beaamt Guy van Liemt: “Neem de huidige paus, die werkt niet aan het creëren van een vitale kerk, maar legt de focus op het helpen van arme mensen met als gevolg dat de katholieke kerk vitaler wordt.

Stel de mensen centraal en als zij gelukkige medewerkers zijn, zullen ze meer verdienen voor de organisatie. We zijn altijd goed geweest in investeren en binden, met bijvoorbeeld lease-auto’s en uitjes. Nu gaat het om het verbinden van mensen.”

Dat betekent volgens Van Ee aandacht hebben voor de medewerker: “Geef ze eerlijke feedback en complimentjes, maar ook vrijheid en uitdagingen. Dat houdt in dat je juist wel die moeilijke opdracht aan die onervaren medewerker geeft. En durf je zelf kwetsbaar op te stellen, want leiderschap betekent ook erkennen dat je niet alles goed kunt doen.”

Echt samenwerken Hoe krijg je mensen die intrinsiek gemotiveerd zijn? Niet door ze allerlei verplichtingen op te leggen, aldus Bormans. “Mensen moeten zelfsturend zijn, op de juiste plek zitten en aan elkaar verbonden worden, zodat ze echt gaan samenwerken en samen verder komen. Een competitie creëren is contraproductief.”

Guy van Liemt: “Leiders ontdekken steeds meer het concept van dienend leiderschap en begrijpen dat hun eigen belangen onderschikt moeten zijn aan de behoeften van het grotere geheel, dus de organisatie of het team.”

Gerard van Vliet: “Leiders moeten vooral kunnen inspireren. Dat betekent een nieuw leiderschapsmodel waarin je als leider voortdurend blijft leren en dingen continu reflecteert.” Volgens Hetty van Ee is het vooral belangrijk dat je niet boven de troepen staat, maar samen aan het succes van de organisatie en elkaar werkt. “Mee eens”, vervolgt Van Vliet. “Mensen in de top moeten medewerkers de ruimte geven en zelf het goede voorbeeld uitdragen. We gaan van ‘in control’ naar ‘out of control’ naar ‘giving control’.”

“Je moet een gevoel creëren dat je bijdraagt aan iets dat groter is dan jezelf."

In oplossingen denken

Volgens Van Liemt gaat het er vooral om dat we herontdekken dat het groepsbelang niet tegen het eigen belang ingaat en juist het eigen belang dient. “Je moet een gevoel creëren dat je bijdraagt aan iets dat groter is dan jezelf. We zijn geneigd om alle individuele belangen bij elkaar op te tellen en de som daarvan als groepsbelang te betitelen. Het gaat meer om het spanningsveld tussen sociaal doen, hetzelfde belang dienen en toch onderscheidend zijn.”

Hetty van Ee vindt daarbij het coachen vanuit de waarderende benadering vanuit de positieve psychologie heel belangrijk. “Zet mensen in op hun kracht.” En dus meer in oplossingen denken, vult Gerard van Vliet aan. “Door de Participatiewet komt de focus te liggen op wat arbeidsgehandicapten wel kunnen betekenen voor bedrijven, maar het UWV heeft alleen geregistreerd wat ze niet kunnen. Dat is typisch een voorbeeld van hoe we altijd hebben gewerkt.“

“Zorg dat mensen mee kunnen denken met het succes van de organisatie en breng mensen in verbinding."

Sturende rol van HR

Welke rol kan HR spelen bij het creëren van gelukkige werknemers? “HR is onderdeel van het instrumentarium”, aldus Gerard van Vliet. “Geluk moet in het DNA van een bedrijf zitten. Het mag geen trucje zijn. Het gaat om echte belangstelling in mensen en die met elkaar weten te verbinden. Je ziet bij jonge succesvolle bedrijven met jonge leiders dat dit vaak al vanzelf anders gaat.”

Guy van Liemt: “In de marketing wordt continu teruggegrepen op wat de consument wil. Wat dat betreft is er een parallel te trekken met werknemers.”

Hoe kun je HR tools gebruiken om meer gelukkige medewerkers te krijgen? Hetty van Ee: “Zorg dat mensen mee kunnen denken met het succes van de organisatie en breng mensen in verbinding. Maak gebruik van de kennis die in een bedrijf aanwezig is. We hebben bijvoorbeeld een ‘power hour’ waarin medewerkers hun kennis delen. HR kan hier een sturende rol in spelen.”

Kunnen de HR-managers wel die rol op zich nemen als van bovenaf niet het goede voorbeeld wordt gegeven? vraagt Gerard van Vliet zich af. Volgens Van Ee komt er langzaam meer aandacht voor HR. “Het people-aspect is zo belangrijk voor het laten slagen van een onderneming en juist dat is het minst vertegenwoordigd, maar binnen de Raden van Bestuur merk ik dat daar langzaam een kentering in komt.”