Willem Dammers

Managing Director TRILUX
 

Op een zomerse dag voel je je prettiger dan op een grijze winterdag. “Dat komt door de invloed van licht op ons lichaam”, vertelt Willem Dammers, managing director van TRILUX Benelux, een Duits familiebedrijf met honderd jaar ervaring in professionele verlichtingssystemen.

Hoe ontstaat die reactie?

“Onze biologische klok wordt bepaald door het natuurlijke licht. Daglicht heeft een direct effect op ons activiteitsniveau. Naarmate het lichter wordt, worden wij alerter. En als het donkerder wordt, neemt het activiteitsniveau weer af en gaat ons lichaam over in een ontspannen fase. Het is een natuurlijk proces.”

Is voor dat natuurlijke proces altijd daglicht nodig?

“Dat zou heel jammer zijn voor mensen die niet buiten kunnen zijn of mensen die verblijven in ruimtes waar weinig daglicht is. En gelukkig is dat ook niet zo. Want tegenwoordig is het mogelijk om kunstlicht in precies de juiste hoeveelheid, vorm en kleur aan te bieden. Daardoor kunnen mensen zich ook prettig voelen in een ruimte waar geen of onvoldoende natuurlijk daglicht is.”

Wat zijn de gevolgen van te weinig licht?

“Dat kun je zien in kantoorruimtes of andere werkomgevingen waar te weinig daglicht binnen komt, bijvoorbeeld in de winterperiode of tijdens nachtdiensten. Als de voorzieningen voor kunstlicht onvoldoende zijn, merk je dat mensen onrustig worden. De biologische klok raakt van slag.

Mensen voelen zich niet prettig en hebben meer moeite om zich te concentreren. In de medische wereld wordt in ernstige gevallen zelfs gesproken over winterdepressie. Wie daar last van heeft, kan baat hebben bij speciale daglichtbehandelingen. Het geeft aan hoe belangrijk licht is om goed te kunnen functioneren. Te weinig licht heeft een aantoonbaar negatieve invloed op de sfeer, het gevoel en de prestaties van mensen.”

Kun je dan met meer of beter licht die sfeer, gevoelens en prestaties ook verhogen?

“Inderdaad. Er zijn oplossingen, zoals Human Centric Lighting, die het natuurlijke lichtproces nabootsen en letterlijk ‘meekleuren’ met de lichtbehoeften van medewerkers. Het bootst het natuurlijke licht na en stabiliseert zo de biologische klok.”

Dat zijn dus geen gewone lampen die altijd dezelfde hoeveelheid licht afgeven?

“Nee. De lichtintensiteit en kleur van zo’n systeem zijn variabel en worden afgestemd op het ritme van de dag. Op plekken met minimale daglichttoetreding kan zo het daglicht worden nagebootst. Het biedt bovendien de mogelijkheid om in elke situatie optimale verlichting voor de gebruiker te creëren.”

Heeft iedereen evenveel behoefte aan licht?

“Ieder mens is verschillend. Waar de een nog prima functioneert met relatief weinig licht, kampt de ander al snel met concentratieproblemen of een somber gevoel. Ouderen hebben over het algemeen meer licht nodig dan jongeren.

Ook blijkt uit onderzoek dat je bepaalde taken beter uitvoert bij een specifiek lichtniveau. En dan zijn er nog de persoonlijke voorkeuren voor warm licht of juist een koelere kleur. In een optimale situatie zou je voor iedere medewerker een persoonlijk lichtplan moeten kunnen bieden.”

Een persoonlijk lichtplan klinkt fantastisch. Maar is het ook mogelijk?

“Zeker. Als iemand een eigen kantoor heeft, is het heel eenvoudig te realiseren. Maar ook in een kantoortuinomgeving is het mogelijk. Er is dan een lichtsysteem voor de hele ruimte en daarnaast heeft ieder bureau eigen verlichting waarvan je de kleur en intensiteit zelf kunt instellen.

Het is een ontwikkeling die heel mooi aansluit bij het persoonlijk werkklimaat waar veel onderzoek naar wordt gedaan. Uit onderzoek blijkt dat een beter lichtplan, en zeker een persoonlijk lichtplan, aantoonbare voordelen biedt. De biologische klok wordt gestabiliseerd, er is sprake van een beter reactievermogen en een hogere productiviteit. Mensen hebben minder last van werkstress en ze vertonen minder ziekteverschijnselen.”

Is voor de inregeling en het onderhoud van zo’n systeem speciale kennis vereist?

“Het zijn geen lampen die je een keertje ophangt en die je pas vervangt op het moment dat ze gaan flikkeren of geen licht meer geven. Het gaat echt om lichtsystemen, speciale maatwerkoplossingen waarbij tal van technologische mogelijkheden worden toegepast. Dat is echt werk voor specialisten. Vandaar dat steeds meer bedrijven overgaan tot samenwerking met zo’n specialist.

Het voordeel van zo’n samenwerkingsovereenkomst is dat de eigenaar van het pand niet hoeft te investeren in een lichtsysteem. Hij of zij betaalt alleen een periodieke vergoeding voor het gebruik ervan. De leverancier zorgt op zijn beurt dat het lichtsysteem altijd optimaal functioneert en is verantwoordelijk voor de installatie en de vervangings- of onderhoudskosten.”

Zijn er nog andere financiële voordelen?

“Jazeker. Goede kunstlichtsystemen maken gebruik van LED-technologie. Bij een tl-buis wordt slechts 25% van de energie echt gebruikt voor licht. Bij LED wordt ruim 60% van de energie effectief omgezet in licht. Maar de grootste winst kan worden behaald in het toepassen van de juiste lichtregelingen zoals daglichtregeling en aanwezigheidsdetectie. Er is dus een aanzienlijke besparing mogelijk op de energierekening.”