Theo Nijman
Wetenschappelijk directeur Netspar

“Het pensioen is een belangrijke employee benefit. Een werknemer draagt 20 procent van zijn inkomen ervoor af, maar in sollicitatiegesprekken komt de kwaliteit van de pensioenregeling nauwelijks aan de orde. Wel is de voorlichting over pensioenuitkomsten beter geworden.

Tussenvorm

De illusie van zekerheid voor deelnemers is doorgeprikt. Deelnemers realiseren zich dat de koopkracht van het pensioen en zelfs het bedrag in euro’s niet zeker zijn. Maar dat neemt niet weg dat we voor uitdagingen staan. Vaak worden contracten met ‘defined benefits’ tegenover die met ‘defined contribution’ gezet, maar we moeten juist naar een tussenvorm.

Een tussenvorm waarbij het uitgangspunt van defined contribution – wat je krijgt hangt af van het beleggingsresultaat – wordt gecombineerd met eigenschappen van defined benefits, zoals collectiviteit, uitkering tot overlijden en lage kosten door beperkte keuzemogelijkheden. Het nieuwe reële pensioencontract doorbreekt de belangentegenstelling tussen oud en jong ten aanzien van het beleggingsbeleid.

Jongeren hebben baat bij extra rendement door beleggingsrisico’s en voor ouderen moeten de beleggingen nu juist op slot om afstempelen te voorkomen. In de nieuwe situatie is die spagaat verdwenen en kunnen niet verhandelde risico’s zoals inflatie en langleven nog steeds binnen het fonds verhandeld worden. En bovenal is het voor werkgevers interessant dat zij geen garantie meer hoeven af te geven. Zij hoeven geen hoge reserveringen meer aan te houden om verliezen te compenseren.

Waarom ‘invaren’ gewenst is, blijkt alleen al uit de gevolgen voor gepensioneerden.

Huiverigheid

Een spannende vraag bij de overgang naar een nieuwe contractvorm is welke pensioenfondsen over zullen gaan. Want ondanks dat het onverstandig is om de oude contracten te handhaven, stelt de overheid de overgang niet verplicht. Waarom ‘invaren’ gewenst is, blijkt alleen al uit de gevolgen voor gepensioneerden.

Wanneer een pensioenfonds goede beleggingsresultaten haalt en boven de norm uit komt, zal zij eerst een buffer aanleggen voor mindere tijden. Maar zakt het fonds onder de norm dan volgen er gelijk kortingen. Helaas zijn sommige pensioenfondsen huiverig om over te stappen vanwege angst voor juridische claims.

Ik hoop dan ook op een sterk maatschappelijk signaal vanuit werkgevers, werknemers, ouderen en jongeren om over te stappen, zodat eventuele claims geen stand zullen houden. We moeten streven naar een breed akkoord. Iedereen is gebaat bij een gezond pensioensysteem.”