Een van de treffendste voorbeelden daarvan is het pensioen, dat generaties lang als een gegarandeerd bestanddeel van het inkomen werd gezien. In de nieuwe economie is dat niet meer zo. Logisch dat veel mensen - werknemers en werkgevers - er maar met moeite aan kunnen wennen.

Hoe help je hen toch de stap naar de toekomst te maken? Door nieuwe realistische opties te bieden, inclusief tussenoplossingen om daar te komen. Dit betogen Bianca Tetteroo, divisievoorzitter Pensioen & Leven bij Achmea, en Gideon Lamot, senior marktmanager Pensioen bij Achmea.

Onzekerheid: a fact of life

“De jongste generatie werkenden weet al niet beter,” zegt Bianca Tetteroo. “Onzekerheid accepteren ze als a fact of life. Ze beseffen dat ze veel meer zelf de regie moeten voeren over hun werk en ook over hun financiële toekomst.

Maar voor de grote groep werknemers die in de oude economie begonnen is, ligt het anders. Zij zijn opgegroeid met de gedachte dat het pensioen bij je werkgever een onwrikbare verworvenheid is waarmee je uiteindelijk een veilige en zekere haven binnenvaart.

De werkelijkheid is anders: het gegarandeerde pensioen is voor iedereen steeds moeilijker op te brengen. Hier kun je over treuren, maar je kunt ook voor werkgevers en werknemers op zoek gaan naar nieuwe doordachte routes naar een onbezorgde oudedag.”

De aanhoudend lage rente en als- maar stijgende levensverwachting maken deze pensioenen onbetaalbaar.

Nominaal niet langer de norm

Gideon Lamot vult aan: “Lange tijd zijn gegarandeerde pensioenuitkeringen de norm geweest, vaak zelfs met koopkracht- behoud. De aanhoudend lage rente en als- maar stijgende levensverwachting maken deze pensioenen onbetaalbaar. Daardoor gaan we langer doorwerken, zie je in het nieuwe pensioenakkoord dat we minder pensioen gaan opbouwen en moeten veel pensioenfondsen hun uitkeringen verlagen.

Wat is een garantie dan nog waard, vragen veel mensen zich af. Terecht, maar het is wel de nieuwe realiteit: er is geen andere keuze dan te leren leven met een bepaalde mate van onzekerheid. Daarop inspelend hebben we nieuwe pensioenproducten ontwikkeld, die geen nominale garanties beloven, maar wel zorgvuldig risico’s en kosten beperken bij de gestage opbouw van een optimaal pensioen. Dit zijn echter oplossingen voor een probleem, waarvan veel mensen zich nog niet bewust zijn.

Bij een groot aantal werknemers en werkgevers moet het besef nog doordringen dat nominale pensioenzekerheid óf een garantie is op een karig pensioen, óf veel geld kost. Hun hang naar de traditionele garanties is groot en ook verklaarbaar, maar niet meer van deze tijd en soms ook onverstandig.”

Verschuiving naar premieovereenkomsten

Bianca Tetteroo: “Daaruit blijkt wel dat we in een overgangsfase zitten. Want het aantal werkgevers en werknemers dat de overstap maakt naar moderne pensioenen, neemt zeker toe. Dat wil zeggen: pensioenen die geen kosten maken voor garanties, maar zich richten op een goede pensioenuitkering waarbij het risico op tegenvallers zoveel mogelijk wordt beperkt.

Ik heb het over de zogenaamde premieovereenkomsten, ook wel DC-regelingen genoemd, naar defined contribution. Dit in tegenstelling tot de klassieke uitkeringsovereenkomsten, ofwel DB-regelingen, naar defined benefit.

Wij signaleren deze trend naar DC-producten, die aansluit op de behoefte van werkgevers aan een betere budgetteerbaarheid en die van werknemers aan meer inspraak. Zijn er bedrijven die weloverwogen kiezen voor traditionele DB-pensioenen, dan gaan we dat echt niet afraden. Sterker nog, we hebben er de producten voor. Net als voor werkgevers die klaar zijn om de stap naar de toekomst te maken.”

Wij snappen heel goed dat werkgevers en werknemers moeite hebben om daar in één keer afscheid van te nemen.

Een tussenstap die belangen verenigt

Gideon Lamot: “Al is dat soms een grote stap. Vergeet niet dat we in Nederland al honderd jaar een traditie van gegarandeerde pensioenuitkeringen hebben. Wij snappen heel goed dat werkgevers en werknemers moeite hebben om daar in één keer afscheid van te nemen. Daarnaast zijn er in het verleden vaak garantietoezeggingen gedaan en spelen economische motieven een rol.

Ook binnen Achmea hebben wij een stap gezet naar een beter budgetteerbare pensioenregeling die belangen van werkgever en werknemer verenigt. Daarvoor hebben we een pensioenoplossing ontwikkeld die de meer traditionele pensioenen beter budgetteerbaar maakt. Terwijl de werknemer niet alle zekerheid hoeft los te laten. Kortom, the best of both worlds, bewezen en beproefd in onze eigen praktijk, en nu ook beschikbaar voor klanten.”

De essentie van pensioen

“Nogmaals”, besluit Bianca Tetteroo, “wij hebben de wijsheid niet in pacht. Werkgevers en werknemers zullen samen moeten uitmaken hoe en in welk tempo ze de transitie naar de nieuwe pensioenrealiteit willen doorvoeren. Natuurlijk is het goed om af en toe stil te staan bij een volgende stap in dit proces. En samen na te denken over de vraag hoe je de essentie van pensioen voor ogen blijft houden: het kunnen genieten van een onbezorgde oudedag.”