Het pensioen is een voorziening waar je als werknemer steeds meer zelf over beslist en invloed op hebt. En dat vraagt om aandacht. Zeker aangezien de carrière van een gemiddelde werknemer een stuk complexer is dan vroeger. We wisselen vaker van baan en ook in de privésfeer zijn er vaak meer wijzigingen die invloed hebben op het pensioen.

Denk alleen al aan echtscheidingen. Doordat pensioenregelingen door de jaren heen ook nog eens versoberd zijn, is het belangrijker dan ooit geworden om een realistisch beeld te hebben van de stand van zaken. Maar evengoed is er ook aandacht nodig aan de kant van werkgevers, want pensioensopbouw blijft een van de belangrijkste arbeidsvoorwaarden.

Voor werkgevers betekent dat helder hebben hoe aantrekkelijk regelingen zijn voor werknemers. Voor werknemers betekent dat inzicht hebben in wat nu het pensioen is, dat je later zult ontvangen. En ook inzicht in welke factoren daarop van invloed zijn.

Financiële ruimte

Het antwoord op de vraag op wat voor een pensioen je als werknemer kunt rekenen, is te vinden door pensioenoverzichten van de verschillende werkgevers naast elkaar te leggen. Een tool die hierbij helpt is de website pensioenkijker.nl, waar veel pensioeninformatie op is verzameld.

Voor werknemers die bij flink wat werkgevers pensioen hebben opgebouwd, kan het lonen om de zaken samen met een specialist door te nemen. Het voordeel is dat in zulke gesprekken niet alleen de inkomsten, maar ook andere vormen van kapitaalopbouw meegenomen kunnen worden. Als het je lukt om bijvoorbeeld je huis voor je pensioendatum af te betalen, dan is dat van invloed op de financiële ruimte die je hebt.

Dat we dat niet gauw uit onszelf doen, is eigenlijk wel vreemd. Als het om een besparing op de energierekening gaat, tonen we meer interesse. En dat gaat slechts om een paar tientjes.Toch is er ook een kentering te zien. Hoewel de stemming omtrent pensioenen bedrukt is, komt het onderwerp door het vele nieuws steeds meer onder de aandacht. Zowel thuis als op de werkvloer. Bedenk je vooral dat het makkelijker is om een bepaalde regeling op jonge leeftijd bij te sturen. Op je 35e heb je meer invloed op het eindresultaat dan op je 55e.

Laten we niet vergeten dat we in het verleden ook maatregelen hebben genomen om het pensioenstelsel gezond te houden.

Maatregelen

Dat we niet onder veranderingen uitkomen, is meer dan duidelijk geworden de afgelopen tijd. Het pensioenlandschap is sterk veranderd. Dat zorgt voor onrust onder zowel pensioenopbouwers als pensioengerechtigden. Maar laten we niet vergeten dat we in het verleden ook maatregelen hebben genomen om het pensioenstelsel gezond te houden. Zo is vlak voor de eeuwwisseling de Wet fiscale behandeling van pensioenen geïntroduceerd om de kwaliteit van pensioenregelingen te reguleren. En enige jaren later kwam de aandacht meer op transparantie, zekerheid en heldere communicatie te liggen.

In 2007 vond namelijk de overgang naar de Pensioenwet plaats, die vanaf die tijd de Pensioen- en spaarfondsenwet vervangt. Meer recentelijk, vorig jaar om precies te zijn, kwam daarbij ook het besluit om de pensioenrichtleeftijd per 2014 te verschuiven naar 67 jaar en de maximale opbouw per dienstjaar te verlagen. En ook wordt de AOW leeftijd vanaf 2013 stapsgewijs verhoogd tot 67 jaar in 2023.

Risico nemen

Om recente wijzigingen te begrijpen, moeten we niet alleen kijken naar de demografische veranderingen, maar de veranderingen in de financiële markten. Vroeger konden pensioenfondsen beleggen in staatsobligaties met een rendement van 8 procent bij een inflatie van 1 procent.

Tegenwoordig krijgen ze negatieve rente en moeten ze een bepaalde mate van risico nemen bij investeringen. Dat de pensioenen gekort zijn om de toekomst houdbaar te maken is een buitengewoon ingrijpende maatregel, maar was volgens veel critici onvermijdelijk.

Dertig jaar geleden was er voor één gepensioneerde vijf of zes werkenden. Straks zijn er maar twee werkenden op één gepensioneerde. Even de premie verhogen gaat dan niet meer zo makkelijk. Reden te meer om als werkgevers, werknemers en pensioenexperts om tafel te gaan en te kijken hoe de opbouw zo slim mogelijk is te realiseren.