Jan Holthuis
Oprichter en Managing Partner HIL International Lawyers & Advisers

Het recht speelt bij ondernemen in China een steeds belangrijker rol. “De Chinese marktregulering is dynamisch, kan snel worden doorgevoerd en wordt steeds complexer. Het overheidstoezicht op de markt wordt ook strakker en is daarmee doorslaggevend voor het slagen van investeringen door Nederlandse bedrijven in China,” aldus Jan Holthuis, oprichter van advocatenkantoor HIL International Lawyers & Advisers, marktleider van de Nederlandse advocatuur in China.

HIL was het eerste Nederlandse advocaten kantoor met een licentie in China en is actief in China sinds 1997. Inmiddels werken er meer Chinese dan Nederlandse advocaten op haar kantoren in Nederland en China om cliënten optimaal bij te staan.

“Deze processen volgen en begrijpen is even belangrijk als het ontwikkelen van goede zakenrelaties. De tijd is voorbij dat je maar moest afgaan op wat je plaatselijke agent of de lokale overheid aanraadde, omdat men er toch geen invloed op kon uitoefenen.”

Structuren en regels

De basis van de praktijk in China ligt allang niet meer in het oprichten van een Chinese dochter of jointventure of merken patent bescherming, meent Holthuis. “De praktijk strekt zich nu uit naar complexe investeringsstructuren in tal van strategische marktsectoren, met restricties voor buitenlandse investeringen. Bijvoorbeeld in de auto industrie, zaadveredeling, productie van Chinese TV-programma’s, de inrichting van R&D-centra, energie, zuivel en diverse hightech sectoren.

Chinese regelgeving schrijft vaak voor dat moet worden samengewerkt met een Chinese partner, er zijn hoge minimale kapitaalseisen of bepaalde sectoren zijn zelfs helemaal verboden. Door middel van een alternatieve structuur kunnen beperkingen worden weggenomen of de negatieve effecten daarvan kunnen contractueel worden afgedekt,” aldus Holthuis. E-commerce is verboden voor buitenlandse investeerders, maar Chinese e-commerce bedrijven zijn wel beursgenoteerd in New York.

Dat kan door een Chinese partij juridisch de aandelen te laten houden, maar contractueel te zorgen dat de feitelijke operationele macht en het economische belang bij het buitenlandse bedrijf ligt. Dit is een grijs gebied in het Chinese recht dat door de Chinese overheid tot op heden niet is gesanctioneerd.

Een ander voorbeeld: bescherming van knowhow ligt ultra gevoelig in China.Om dat te beschermen, wordt knowhow soms in delen van het bedrijfsproces alleen ingebracht door een beperkt team van experts die enkel verantwoording verschuldigd is aan het buitenlandse bedrijf.”

Uitbreiden via franchise

Volgens Holthuis is het voor een buitenlandse onderneming interessant om in China uit te breiden via een franchise. Met name omdat je in China alleen actief mag zijn als je er bent gevestigd en er gelden minimum investeringseisen. “Het land is groot en divers en uitbreiding kan via franchise snel en goedkoop. Er zijn genoeg vermogende Chinese ondernemers, die graag willen investeren in een franchiseonderneming met een buitenlandse formule.

De roll-out wordt dan met Chinees lokaal geld gefinancierd.

De roll-out wordt dan met Chinees lokaal geld gefinancierd. Zo opent Kentucky Fried Chicken elke dertien uur een nieuwe outlet in China en diverse Nederlandse franchisegevers zijn er al actief. Een andere duidelijke tendens is dat het Nederlandse middelgroot- en grootbedrijf zelfstandig fabrieken bouwt in China, die onderdelen lokaal inkopen en eindproducten verkopen in de groeiende lokale markten in China en Azië.

In China gelden ook substantieĢˆle subsidieregelingen, met name in de agrarische sector en voor high-tec demonstratieprojecten zoals een greenport. Als men de regels echter niet kent of niet weet hoe daarvoor te kwalificeren, zal men het afleggen tegen de lokale concurrentie. Daarnaast is een grondige analyse van de belangen van de Chinese partij cruciaal. Een onderneming gelieerd aan de overheid denkt fundamenteel anders dan een Chinees privaat bedrijf.”

Lokale interpretatie

Juridische bijstand bij zakendoen in China is complex omdat de centrale en provinciale wet- en regelgeving vaak lokaal wordt geïnterpreteerd. “Je moet weten hoe een en ander per provincie werkt. De zadenwetgeving bijvoorbeeld is restrictiever geworden en veroorzaakt grote problemen voor Nederlandse bedrijven in de zaden sector.

Bloembollen worden in de ene provincie als gewassen beschouwd, en deze kwalificatie valt in de restrictieve sector, terwijl zij in Beijing als boszaden worden beschouwd, een sector die veel minder restrictief is. Verder lokaliseren in China met behoud van de Nederlandse advocatuurlijke standaard blijft onze primaire doelstelling”, zegt Holthuis.