Frans-Paul van der Putten
Senior onderzoeker Clingendael Asian Studies

In Azië spelen regionale gevoeligheden en zijn er territoriale conflicten die wij in Europa niet kennen”, begint Frans-Paul van der Putten van Instituut Clingendael. “Chinese consumenten reageren op sommige kwesties door producten uit de betreffende landen te mijden.

De Chinese overheid kan ook om politieke redenen de toegang voor buitenlandse bedrijven tot de Chinese markt beperken.” Het is moeilijk te voorspellen waar en wanneer dergelijke gebeurtenissen plaatsvinden.

In 2008 werden Franse producten in China geboycot nadat Tibet-betogers tevergeefs de Olympische vlam probeerden te doven tijdens de Olympische fakkeltocht in Parijs.

Rivaal

Buurlanden van China maken zich zorgen om de groei die het land doormaakt. Van der Putten: “Op dit moment zijn er spanningen tussen China en Japan. Er is een consumentenboycot van Japanse producten gaande in China. China is de grootste automarkt van de wereld en Japanse automerken hadden er het grootste aandeel.

Er wordt momenteel in China nauwelijks nog Japanse auto’s verkocht.” De Verenigde Staten zien China steeds meer als een rivaal en sturen meer troepen naar de regio. Ze versterken hun diplomatieke banden met China’s buurlanden, met nieuwe spanningen als gevolg.

“Aan de andere kant hebben bepaalde Chinese bedrijven moeite om de Amerikaanse markt te betreden, omdat de Verenigde Staten bang zijn voor spionage en te veel Chinese invloed in strategische sectoren. Deze spanningen zullen in de toekomst verder toenemen en zijn relevant voor bedrijven die in zowel Azië en de VS actief zijn.”

Chinese investeerders

Een andere ontwikkeling is de komst van Chinese investeerders naar Europa. Chinese bedrijven, die vaak over veel vermogen beschikken, kopen zich in bij Europese bedrijven die hoogwaardige technologische producten ontwikkelen. Van der Putten: “Als Nederlands bedrijf kun je daar moeilijkheden van ondervinden.

Ook als je niet actief bent in Azië, maar wel in de VS. Als de Amerikanen vinden dat de banden die jij onderhoudt met Chinese partners een gevaar opleveren voor de nationale veiligheid, kan dat het einde betekenen van je activiteiten in de VS.”

Chinese multinationals zijn staatsbedrijven of onderhouden nauwe banden met de Chinese overheid, en krijgen vaak staatssteun

Relevant is ook de publieke opinie in Europa en hoe we om- gaan met het nationale concurrentievermogen. “Chinese multinationals zijn staatsbedrijven of onderhouden nauwe banden met de Chinese overheid, en krijgen vaak staatssteun. In Nederland en andere Europese landen is er een discussie gaande of overnames door Chinese bedrijven het nationale concurrentievermogen aantasten.”

Ontwikkelingslanden

China wint marktaandeel in ontwikkelingslanden, vooral in Afrika. Van der Putten: “Chinezen investeren in infrastructuur op voorwaarde dat Chinese bedrijven de activiteiten mogen uitvoeren. Nederland gebruikt de ontwikkelingssamenwerking niet direct om het eigen bedrijfsleven te steunen, en eist bijvoorbeeld goed bestuur in ruil voor hulp.

China eist geen transparantie of andere maatregelen, maar wil slechts dat Chinese bedrijven er hun positie mee kunnen versterken. Westerse landen vragen zich nu af of ze hun ontwikkelingsbeleid en economische belangen beter op elkaar kunnen afstemmen. Door de komst van China naar landen als Afrika verandert de context waarin bedrijven in Afrika opereren.”