In verschillende landen in Europa wordt flink gesneden in de R&D budgetten, maar voor innovatie en onderzoek op Europees niveau is het toegewezen budget binnen de EU begroting voor 2014-2020 juist gestegen. Een kijk op kansen binnen Europa.

Innovatie neemt vanaf 2014 zo’n acht tot negen procent van het totaal aan beschikbare publieke financièˆle middelen in Europa in beslag. “Nog steeds een klein aandeel binnen de totale EU-begroting, maar de groei voor dit gebied is wel een belangrijke erkenning”, zegt Robert-Jan Smits, Directeur-Generaal van het DG Onderzoek en Innovatie van de Europese Commissie.

“Tot op het hoogste niveau, de Europese Raad, neemt het besef toe dat investeren in onderzoek en innovatie een belangrijke factor voor de weg uit de crisis en groei van onze economie is.” Volgens hem zal het belang nogmaals onderstreept worden door de Europese Raad van oktober in Brussel, waar regeringsleiders met elkaar om tafel gaan om te praten over innovatie.

Innovatieklimaat

Maar hoe kunnen bedrijven nu hun voordeel doen met het Europese innovatiebeleid? Volgens Smits zet Europa via twee sporen in. Het eerste spoor bevat een actieplan met 34 maatregelen die de aantrekkelijkheid van het innovatieklimaat in Europa kunnen verbeteren. Als voorbeeld noemt hij het Europees patent, dat door de eenduidigheid en geldigheid in alle Europese lidstaten de kosten met 85 procent naar beneden brengt.

Ook worden standaardisatieprocessen versneld. “Wie de standaard heeft, heeft de markt”, zegt Smits. “We willen bijvoorbeeld zorgen dat de standaard voor innovatieve producten sneller verloopt.” Een derde maatregel is de stimulering van een Europese interne markt van venture capital, zodat mobiliteit van dit kapitaal door Europa mogelijk wordt.

Maatschappelijke uitdagingen

Het tweede spoor betreft het financiele instrument voor onderzoek en innovatie op Europees niveau, Horizon 2020. Voor dit programma zal ongeveer 70 miljard euro beschikbaar zijn, verspreid over zeven jaren (2014-2020). Dit geld wordt toegekend op basis van excellentie en onderzoekers en instellingen uit alle landen van de wereld kunnen meedingen. Europa richt zich op grote maatschappelijke uitdagingen, bijvoorbeeld vergrijzing, voedselveiligheid en energiezekerheid.

17 procent van het budget gaat momenteel al naar het midden en kleinbedrijf en die deelname willen we verhogen.

“Dat vraagt om een multi-disciplinaire aanpak”,stelt Smits. Opmerkelijk is dat de inhoudelijke prioritering voor de Europese Commissie anders verloopt dan de Nederlandse aanpak gericht op topsectoren. “Niet ideaal, maar we komen hier wel uit”, zegt Smits. “Er zijn verschillende gesprekken met de boegbeelden van de topsectoren hierover gevoerd.”

De aandacht van Europa gaat niet alleen uit naar grote concerns. 17 procent van het budget gaat momenteel al naar het midden en kleinbedrijf. “En die deelname willen we verhogen”, zegt Smits. “Het is belangrijk dat de industrie goed meedoet in onze programma’s,omdat juist nu alles om economische groei draait.”

Waakzaamheid

Smits ziet voor Nederland goede kansen voor deelname aan Horizon 2020 vanwege de kwaliteit van het onderzoek, de internationale orièˆntatie van ons land en de uitstekende positionering van Nederlandse spelers in het huidige zevende Kaderprogramma. Hij merkt wel op dat Nederland lange tijd onder het Europese gemiddelde van in- vesteringen in onderzoek en innovatie zat en de investeringen op nationaal niveau niet verder naar beneden geschroefd mogen worden.

“Het is knap dat Nederland met een dergelijk investeringsniveau zulke resultaten op Europees niveau boekt, maar dat geeft gelijk aan dat Nederland met meer steun en inspanning de kenniseconomie en -maatschappij nog veel verder kan brengen.”