"Onderzoek onder managers en ondernemers laat zien: innovatie is de belangrijkste uitdaging voor het bedrijfsleven. En dan niet alleen het verbeteren van producten en diensten, maar geregeld ook van het volledige businessmodel. Grondig en diepgaand kijken of je het nog wel redt met de manier waarop je nu je geld verdient.

Ondernemers kijken naar 'disruptors' als Uber en Airbnb, die de taxibranche en de hotelwereld op hun kop hebben gezet en vragen zich af: wat betekent dit voor mij? Komt er straks in mijn branche ook een partij bij die heel anders werkt en bovendien onder alle prijzen duikt?

Race naar beneden

Die prijsdruk wordt in steeds meer branches gevoeld. Op veel plekken is er sprake van een 'race to the bottom'. Dat lijkt aantrekkelijk voor klanten, maar de keerzijde is dat veel vormen van werk onder druk staan. Denk aan de vele ontslagen rond informatiewerk in de financiële sector.

We moeten een ondergrens trekken in wat toelaatbaar is en een speelveld creëren.

Veel mensen verliezen hun baan omdat computers, robots of arbeiders in lagelonenlanden het werk goedkoper doen. Veel ZZP-ers zien hun uurtarieven dalen. Dat geldt niet alleen voor de bouwvakker, maar ook bijvoorbeeld voor veel journalisten.

Ik hoor mensen soms zeggen: dan moet je maar ondernemender worden, maar niet iedereen is daartoe in staat. Hier ligt wat mij betreft een belangrijke rol voor de overheid. We moeten een ondergrens trekken in wat toelaatbaar is en zo een speelveld creëren waarbinnen eerlijke concurrentie kan plaatsvinden.

Social responsibility

Prijs is belangrijk, maar we willen tegelijkertijd dat bedrijven hun sociale en maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen. En dat is gunstig voor Nederland en de ons omringende landen. Mooi voorbeeld: de jaarlijkse CEO-top 100 van Harvard Business Review. Sinds 2015 worden de CEO’s niet langer alleen beoordeeld op hun financiële trackrecord, maar wordt ook gekeken naar corporate social responsibility. De maatschappelijke prestaties tellen tegenwoordig voor twintig procent mee en daarmee is de top-10 in één klap veranderd. Alle Amerikanen zijn eruit verdwenen; Amazon-baas Jeff Bezos zakte zelfs van nummer 1 naar 87.

Europese CEO's domineren nu de top-10 en dat komt, volgens de samenstellers van de lijst, vooral door de wetgeving in ons werelddeel. Die geeft bedrijven hier een duw in de rug om zich niet alleen in te spannen voor goede financiële resultaten. Ik kan niet overzien wat de regering Trump gaat doen, maar op dit moment wordt de wereld steeds transparanter en worden bedrijven steeds meer aangesproken op de schade die zij de wereld toebrengen.

Positief leiderschap

De trend die ik persoonlijk het meest interessant vind, is de enorme behoefte aan positief leiderschap. Het streven om medewerkers, organisaties én de wereld tot bloei te brengen. Werk is voor veel mensen de belangrijkste manier om een zinvolle invulling te geven aan hun leven. Zeker voor millennials, tussen 1980 en 2000 geboren, bepaalt dit hun motivatie. De vraag is hoe je dit in je bedrijf vormgeeft.

Belangrijk is bijvoorbeeld dat je als manager je mensen echt kent, dat je ze op een positieve manier uitdaagt om te groeien en dat je in staat bent om een gezamenlijke visie te formuleren die het financiële perspectief overstijgt. Volgens mij is het ondernemers eigen om impact te willen hebben en een groeiend aantal spant zich expliciet in voor een positieve bijdrage aan de wereld. Ze geloven in 'shared value': dingen doen die goed zijn voor het bedrijf én voor de wereld. Dat is voor steeds meer ondernemers geen luxe of hobby, maar de kern van wat ze doen.

Koesteren

Misschien onverwacht, maar ik geloof dat we het Nederlandse poldermodel moeten koesteren. Werkgever, werknemer en overheid moeten gezamenlijk het speelveld creëren. Het is goed om samen dilemma’s te bespreken en voor balans te zorgen. Welke nieuwe leiders ons land het komend jaar ook krijgt, dat moeten we in ieder geval niet overboord gooien."