Bons praat daarover met Hans Cremer (portfoliomanager Innovation Center ABN AMRO), Grietje Rusticus (afdelingsmanager Project- en Programmamanagement DUO) en Gilbert Silvius (Lector projectmanagement bij LOI en consultant bij van Aetsveld)

Wat is goed projectmanagement?

Bons: “Ik merk al enige tijd dat er een bepaalde ‘verzuring’ ontstaat rond projecten en projectmanagement. De negatieve stemming daaromheen gaf me niet veel redenen te verwachten dat er iets verandert. Ik vind echter wél dat er iets moet gebeuren, de ‘lading’ verandert elke dag en met een frisse inbreng kan projectmanagement herijkt worden.”

Hij begint de dialoog met de vraag ‘Wat is een goed project’? Cremer: “Vroeger telde alleen het meetbare eindresultaat. Dat verschuift nu; eindresultaten zijn steeds lastiger te definiëren en worden vaker de resultaten van een ontwerp- en ontwikkelbenadering, waar leren en experimenteren onderdeel van uitmaakt. Het eindproduct kan ook een meetpunt zijn, waarmee totaal nieuwe inzichten leiden tot andere toepassingen.

Bezieling en de agile methode worden belangrijker en een falend project kan ook gezien worden als leerschool en daardoor toch geslaagd zijn.” Silvius beaamt dat: “De perceptie van succes verschuift met de tijd. Als de kosten van een gebouw 16 keer over de kop gaan, wordt het project als mislukt gezien. Maar als het er eenmaal staat dan gaat het om het nut en de waarde die het gebouw genereert, en in dat opzicht is een dergelijk project dan vaak toch geslaagd.”

Rusticus: “Het hangt inderdaad af van de definitie van resultaat. De kosten van het gebouw of de ontwikkeling van mensen. Ik denk dat we de definities breder moeten trekken en ook overwegen wat het de gemeenschap brengt.”

Silvius: “Duurzaamheid mag zeker belangrijker worden binnen projectmanagement en dan op een proactieve manier: people, planet, profit.

Duurzaamheid

Bons: “De Noord-Zuidlijn wordt nu als een fiasco gezien, maar over tien jaar is het een winnaar omdat dan pas goed duidelijk is wat de duurzaamheidswaarde en de maatschappelijke winst van het project is. Dit project heeft veel meer waarde dan geld alleen.”

Silvius: “Duurzaamheid mag zeker belangrijker worden binnen projectmanagement en dan op een proactieve manier: people, planet, profit. Je kiest speerpunten, maar mag daarbij anderen geen schade berokkenen zoals de verzakkende huizen bij dit project.”

Cremer vult aan: ”Projectmanagement verschuift in de toekomst naar design, build & maintain waarbij de projectmanager veel meer een business manager wordt en (mede) verantwoordelijk voor het resultaat op langere termijn. Rusticus: “Duurzaamheid binnen een project kan zeker meerwaarde creëren.”

Betrek álle stakeholders

Het gesprek gaat verder over de betrokkenheid van de stakeholders. Bons: “Bij de Noord-Zuidlijn zijn feitelijk de bewoners ook stakeholders.” Wat Silvius betreft mag er vooraf meer aandacht komen voor de onvermijdelijke overlast die een dergelijk project met zich meebrengt.

“Er zijn voldoende middelen: een infocentrum, facebookcommunity en open dagen. Bagatelliseer die overlast niet, maar maak duidelijk waarom, hoe lang en wat er op termijn voor terug komt.” Rusticus vult aan: “Stakeholders betrekken gaat ook over controle, doe een stap terug als de burger ontevreden is.”

Integriteit

Bons stelt dat integriteit van de projectmanager soms expliciet genoemd wordt, maar soms ook niet. Hij signaleert dat ethiek als steeds belangrijker wordt ervaren. Rusticus: “Integriteit is wezenlijk, hoewel ik soms merk dat binnen een groepsdynamiek integriteit een andere lading krijgt. Vraag je het mensen persoonlijk, dan werkt iedereen integer. Ik weet nog niet hoe je dat kunt adresseren.”

Silvius: “Ik mis in de discussie over ethiek de positie van ‘het vak’. Gaat het alleen om persoonlijke integriteit of is er ook een professionele integriteit?” Cremer: “Hoeveel projectmanagers geven een project terug? Heel weinig, omdat het gezichtsverlies geeft. Wie echt integer is, durft soms ook te zeggen ‘ik trek me terug, want hier sta ik niet achter’.”

"Uit ‘falen’ groeien mooie dingen, het woord falen wordt dan ‘geprobeerd, geleerd en anders toegepast’.”

Stap uit de schaduw

Bij de opmerking van Bons dat de meeste projectmanagers ooit iets gestudeerd hebben en na een aantal jaar als vanzelf projectmanager werden, knikken de anderen instemmend. Ze zijn het erover eens dat het beroep projectmanager sterker geprofileerd moet worden. Cremer: “We schitteren altijd in de schaduw.”

Silvius vindt dat het vak geborgd moet worden in de academische wereld met meer onderzoek en masteropleidingen en Rusticus stelt dat dienstbaar leiderschap goed is in de huidige context, maar dat vakmanschap ook een rol speelt. Iedereen is het erover eens dat de projectmanager zeker nodig blijft omdat projectmanagement een grote veranderkracht heeft.

Rusticus: “Een projectmanagement netwerk is snel en wendbaar en na de ‘klus’ ook vlug weer ontbonden.” Geloven in eigen identiteit vindt iedereen belangrijk. Cremer stelt dat ethiek volgt op transparantie. “Wie open is over zijn fouten, leert het meeste. Uit ‘falen’ groeien mooie dingen, het woord falen wordt dan ‘geprobeerd, geleerd en anders toegepast’.”

Menselijke factor

De menselijke factor moet meer benadrukt worden binnen projectmanagement. Silvius: “Nadrukkelijker kenbaar maken dat een project dóór mensen iets verandert vóór mensen.” Cremer stelt dat er nu een overkill aan instrumentarium is en de menselijke factor onderbelicht blijft. “We missen interacties met de opdrachtgever.”

Rusticus zegt: “We kennen talloze technieken en methodes binnen projectmanagement, maar er moet meer aandacht komen voor de ontwikkeling van de mensen zelf.” Silvius beaamt dit en zegt: “We zitten in een gecontroleerde situatie, terwijl verandering een flow nodig heeft. Daar moeten we een betere balans in zien te vinden.”