De traditionele projectmanager had de opdracht om een project binnen budget, op tijd, conform de opdracht en met inachtneming van de kwaliteitseisen te realiseren. De parameters waren hierbij vast omschreven.

De moderne projectmanager ondersteunt organisaties in het behalen van hun operationele, tactische en strategische doelen. Dat vereist veel meer kennis en vaardigheden dan voorheen.

Opleiding én praktijkervaring

PMI Nederland presenteerde in december 2016 het white paper ‘de projectmanager 2020’. Aan dit rapport hebben onder meer Helen Bull van Koninklijke Philips, Jan Erasmus van Tebodin, Eric Loman van T-Systems en voormalig voorzitter PMI Nederland Cees Pijs, werkzaam bij WeY Strategie Realisatie, een bijdrage geleverd.

De projectmanager krijgt een steeds belangrijkere taak.
 

“De projectmanager krijgt een steeds belangrijkere taak”, stelt Bull. “De projectmanager zal zich terdege op die taak moeten voorbereiden. Het vergt ook veel van de organisatie. Hoewel er ook opleidingen zijn op universitair niveau, is dit een vak dat je vooral in de praktijk leert.

Bedrijven moeten hun projectmanagers goed coachen. Daarnaast is het van belang dat directie en medewerkers de ‘taal’ van de projectmanager spreken. Communicatie is key.”

Sparren met specialisten

Projecten worden steeds complexer. De wereld om ons heen verandert steeds sneller. Zo  zijn er meer stakeholders en zijn de verwachtingen hooggespannen.

De eisen met betrekking tot onder meer kwaliteit en milieu zijn steeds strenger en de teamleden, die ieder specialist zijn op hun eigen discipline, willen steeds zelfstandiger kunnen werken. Om dit alles in goede banen te kunnen leiden moet degene die het project managet over een veelvoud van kwaliteiten beschikken.

Kennis, vaardigheden en lef

Naast kennis, vaardigheden en de juiste mentaliteit hebben projectmanagers vooral ook lef nodig. Zij moeten een project leiden, hun team inspireren, zelfmanagement stimuleren en kunnen omgaan met, soms hooggespannen, verwachtingen.

De ideale projectmanager koppelt een hoog zakelijk bewustzijn aan gevoeligheid en heeft een helikopterview. De projectmanager verliest zich er niet in, maar heeft wel oog voor details en stelt bij alles wat hij/zij doet het uiteindelijke doel centraal.

Vallen is niet erg zolang je maar weer opstaat.

De projectmanager is in staat partnerschappen aan te gaan, bezit ondernemersvaardigheden, is niet bang om risico’s te nemen en de discussie aan te gaan én weet zijn/haar project goed te verkopen.

Tot slot beseft de projectmanager dat fouten niet altijd kunnen worden voorkomen. Vallen is niet erg zolang je maar weer opstaat en daarna weet wat te doen om niet nogmaals te vallen.

Niveauverschillen en carrièrestappen

“Binnen het projectmanagement zijn er grote niveauverschillen”, constateert Pijs. “Er zijn projecten die een heel directief management vereisen en er zijn projecten waarbij een projectmanager vooral een faciliterende taak heeft.

Er zijn hele kleine en overzichtelijke projecten en er zijn projecten op strategisch en tactisch niveau. Op dat hoogste niveau moet je snel kunnen schakelen. De directie moet kunnen vertrouwen op het inzicht van de projectmanager. Dat vergt senioriteit.”

Hard skills versus soft skills

De zogenaamde hard skills zoals een planning of een stakeholder analyse kunnen maken, zijn belangrijk. Duidelijk wordt echter dat het hebben, of ontwikkelen, van goede soft skills steeds belangrijker wordt. “Die heb je deels van nature”, vindt Erasmus. “Een zekere aanleg is, naar mijn mening, wel vereist.

Daarnaast kunnen bedrijven door het bieden van een goede coaching en/of trainingsprogramma hun projectmanagers helpen om die vaardigheden te ontwikkelen. Naarmate projectmanagers meer taken en verantwoordelijkheden krijgen op strategisch en tactisch niveau, zijn soft skills net zo of misschien wel belangrijker dan de hard skills’.

“Je hebt ‘het’ of je hebt ‘het’ niet”

Loman is van mening dat ‘het’ in je moet zitten. “Als wij eerlijk zijn dan weten wij allemaal op een gegeven moment wie wel en wie geen goede projectmanager zal worden. Een projectmanager moet aanvoelen wat de ander nodig heeft.

Die ander kan laag in de organisatie werken of juist heel hoog. Ook daarmee moet je kunnen omgaan. Als je ‘het’ hebt, dan kun je alle hard skills eromheen verzamelen. Omgekeerd is dat heel moeilijk en misschien wel onmogelijk.”

Fingerspitzengefühl

Het is het beroemde fingerspitzengefühl. “Vroeger maakte je als bedrijf omzet door een product op de markt te zetten en die markt te verleiden om jouw product te kopen. Nu kijk je naar wat de markt nodig heeft en pas je producten en diensten en zelfs de organisatie daar op aan.

In een notendop is dat waarom projectmanagement voor organisaties van strategisch belang wordt. Zij moeten goed en snel met die veranderingen kunnen omgaan.” De projectmanger 2020 zorgt daarom dat hij voorop blijft lopen door zichzelf steeds te ontwikkelen.

De juiste mix van hard én soft skills is daarbij essentieel. Hij/zij is de vakman die klaar is voor de nieuwe uitdagingen.