Elk familiebedrijf vormt een unieke combinatie van een conservatief familiesysteem en een overwegend progressief bedrijfssysteem. “Deel uitmaken van een familiebedrijf is daarom niet altijd gemakkelijk.

Zakelijke- en privéaspecten zijn sterk vervlochten en dit kan zowel op persoonlijk als op zakelijk vlak voor de nodige problemen zorgen”, legt Ad Kil uit. Werkzaam aan de Nyenrode Business Universiteit richt hij zich onder andere op het familiebedrijf in Nederland.

Betrokkenheid

“Een familiebedrijf kent op het zakelijk gebied een aantal voordelen. Zo wordt het geld dat de familieleden verdienen vaak weer geïnvesteerd in het bedrijf en kan er een grote mate van continuïteit en betrouwbaarheid tegenover de klanten worden gerealiseerd.”

De betrokkenheid van een familie in een bedrijf kan echter ook problemen met zich meebrengen, omdat het emotionele en het zakelijke belang met elkaar kunnen botsen. Zo wordt een familiebedrijf vaak gekenmerkt door een beschermend karakter. Binnen deze neiging om buitenstaanders af te weren, schuilt het gevaar dat er lang niet altijd de meest geschikte personen op de belangrijke functies in het bedrijf terechtkomen.

"Zo fungeert een familiestatuut als een instrument voor preventief conflictmanagement.”

Het opstellen van een familiestatuut kan daarvoor een oplossing bieden. Een dergelijk statuut is een intentieverklaring met een gedragscode voor de familie in relatie tot het familiebedrijf. “In essentie is het niet veel meer dan een lijst met punten die bespreekbaar moeten blijven binnen de familie. Maar dankzij een familiestatuut kunnen spanningen ook besproken worden, voordat het problemen worden. Zo fungeert een familiestatuut als een instrument voor preventief conflictmanagement”, legt Kil uit.

Moeilijke thema’s

Een familiestatuut wordt meestal onder begeleiding van een adviseur opgesteld. Dit is niet omdat het statuut een ingewikkeld juridisch contract is, maar omdat de rol van de adviseur – als neutrale derde - bestaat uit het aansnijden van de moeilijke thema’s of onderwerpen. “Zo kan er bijvoorbeeld worden afgesproken hoe de selectie eruit ziet voor kinderen die in het familiebedrijf willen komen werken.

Sommige families weten uit ervaring dat niet iedereen geschikt is om het bedrijf aan te sturen. Zij laten daarom een capaciteitentest uitvoeren door een onafhankelijk selectiebureau”, vertelt Kil. “Daarnaast kun je onderling bespreken wanneer je de volgende generatie betrekt bij het nemen van zakelijke beslissingen binnen het bedrijf.”

Ook voor kleinere bedrijven is het opstellen van een familiestatuut een nuttige investering maar het voordeel van een statuut wordt meestal pas ingezien als er zich ook daadwerkelijk een conflict heeft voorgedaan. “In de derde generatie zie je vaak dat de noodzaak van het opzetten van familiestatuten groter wordt. De complexiteit van de organisatie geeft dus ongeveer aan hoeveel er geregeld en afgesproken moet worden.”