In de twintigste eeuw bestond de familie Flören uit trotse verkopers van typemachines, die uiteindelijk de concurrentieslag verloren van de moderne techniek. Toch behoren familiebedrijven tot de succesvolste bedrijven van Nederland.

“Familiebedrijven bestaan langer en maken meer winst”, weet Flören. “Ook het personeel is over het algemeen meer tevreden dan bij andere bedrijven. Familiebedrijven zijn stressbestendiger in moeilijke tijden zoals we die nu neemaken.”

Vraag: Wat is essentieel bij opvolging binnen het familiebedrijf?

Antwoord: “Communiceer duidelijk met de familie en plan het hele proces”, vindt Roberto Flören van de Nyenrode Business Universiteit.

Overname door kinderen

Het merendeel van de Nederlandse bedrijven kan zich kwalificeren als familiebedrijf. In vergelijking met andere bedrijven staat er elke 22 jaar een nieuwe directeur aan het roer van het familiebedrijf. Dat is bij niet-familiebedrijven zeven jaar. De continuïteit is gemiddeld 22 jaar gewaarborgd, maar de bedrijfsopvolging binnen het familiebedrijf vormt steeds vaker een probleem.

De ongeschreven regel van kinderen die de zaak overnemen geldt medio 2011 niet meer. Negen van de tien eigenaren van familiebedrijven dromen daar wel van. Slechts in 1 op de 3 familiebedrijven wordt die droom ook werkelijkheid.

“Ondernemers proberen het tegenwoordig voor hun kinderen zo sexy mogelijk te maken om het bedrijf over te nemen”, vertelt Flören. “Mensen krijgen minder kinderen en ondernemers moeten hun kinderen echt vragen of ze de zaak willen overnemen, terwijl dit vroeger vanzelfsprekend was. De vervanging is in een familiebedrijf niet eenvoudig, omdat vader al lang aan het roer staat en het gezichtsbepalende persoon is van het bedrijf.”

Opvolgingsplan

Voor de pater familias is bedrijfsopvolging een emotioneel proces, waarbij het loslaten van de eigen verantwoordelijkheid niet vanzelf gaat. Ondernemers hangen vaak een deel van hun identiteit aan het bedrijf op. Niets is zo moeilijk om al aan opvolging en pensioen te denken als je nog heel fris bent in je vijftiger jaren.

“Toch moeten eigenaren alles plannen voor na het pensioen”, doceert Flören. “Als ondernemers tussen de 50 en 55 jaar oud zijn, kunnen ze structureel gaan werken aan een opvolgingsplan. Hoeveel geld heb je nodig om van te leven? Wat ga je doen als je niet meer werkt? Hoe vul je de dagen? Kun je nog ergens als adviseur werken? Als je een wereldreis gaat maken, hoe vul je na die wereldreis je dagen?”

Communicatie

In dit proces is communicatie naar de familie essentieel. “Probeer op hetzelfde niveau te praten als je kinderen”, zegt Flören. “Wat willen ze zelf en wat kunnen ze? Welke opleiding hebben ze afgerond en hoeveel ervaring hebben ze?

Probeer niet te blijven hangen, als opvolging binnen de eigen familie niet mogelijk is. Bedenk hoe je het anders kunt regelen. Zijn er grote talenten binnen het bedrijf? Hoe kun je het bedrijf klaar maken voor verkoop?”

Vertrek

Veel ondernemers zijn gewend om veel zaken in hun eentje op te lossen, terwijl experts essentieel  zijn voor de invulling van de details van de bedrijfsopvolging. “Financieel en juridisch dient alles goed geregeld zijn”, weet Flören.

“Daarin is de eigendomsoverdracht belangrijk. Een accountant, fiscalist en bankier hebben veel waarde in de overdracht. En wat niet makkelijk is, maar wel belangrijk: stel een datum van vertrek vast en houd je daaraan.”